Belhalal jump’éel kaaj. Naats’ ti’e’ yaan mejen kajtalilo’obi’, u k’aaba’obe’: Halal, Chan Halal, Noh Halal. Yaan xan áak’alche’ob nuuktako’obi’, je’el bix  Xkolohche’, Xúuch, yéetel Xikinchah. Yaan mejentako’obi’, je’ex Hom yéetel Xk’i’ix.

Ti’ u káaxilo’ob Belhalale’, naats ti’ u xlaab pak’ilo’ob Uxmal, yaan ka’anal k’áaxo’obi’, ma’alob lu’um uti’al u menta’al kool, chéen ba’ale’ sajbe’entsil u meyajta’al, tumen ku tsilbalta’ale’ kuxa’antak le múulo’ob yaantako’obo’. Yaan jump’éele’ u k’aaba’e’ Múultitk’áak’. Ti’ bin k’ala’an Lokok Peek’i’.

Le múul je’ela’ ku ts’áajik saajakil. Ku ya’ala’ale’ kuxa’an tumen ku yu’uba’al bin u chi’ibal peek’i’, u k’aay t’eel yéetel u k’olo’ tso’i’. Jach tu p’oot le múulo’ mixba’al kuxa’an bini’. Láaj tikin, bey bin yaan k’áak’ ichile’. Leten bine’ ku k’aaba’tik múulit k’áak’.

Tak bin be’ele’ wáaj ka ts’onik u kéejile’, ma’ tu kíimil kex ka ts’a’ayak ti’ ka a wil u lúubule’ ti’ ku sa’atali’. Chéen bix úuchak u kíimile’ ja’alil bin ka a ts’áaj lokok tu yóol a ts’oone’. Tumen ichil le múulo’ k’ala’an Lokok Peek’.

Le k’iino’ob je’elo’, chéen wáaj máax yaan u yaalak’ peek’. Ts’íibolal u yaalak’ta’al tu yóok’lal u sajbe’entsil le kúuchilo’ob je’elo’. Ku ya’ala’ale’ kex bin jump’éel u baakel u pool peek’ ka u bis máak tu ba’aye’, ku náachkunsik kisin, ku luk’sik u saajakil máako’ob. Le yóok’lale’ le máax yaan u yaalak’ peek’e’ ku luk’sik u saajakil, je’el u bin tuláakal tu’uxe’. Jach xiib yu’ubikubáaj kax tu ts’u’ áak’ab. Ba’ale’ le máax mina’an ti’e’ sajak tak jóok’ol táankab.

Ku tsikbalta’ale’ u chi’ibal peek’e’ ku yáalkabeensik xulub. Mix ja’asaj óol, mix ba’aba’al ku p’áatal tu beel. Tumen bin kisine’ tu  jool metnal aalinta’abij, tak bin u k’aasil kúuchil tu líilubáaj le k’iin je’elo’.

Le úuchben k’iino’b ka úuch le ba’alo’ob je’el kin in tsikbalta’, Belhalale’ jump’éel nojoch kaaj tu’ux kajakbal ya’ab koolnáalo’ob. Jump’éel k’iine’ junmúuch’ ti’obe’ tu ts’áajo’ob u t’aanil u bin u meent u koolo’ob naats’ ti’ Múulitk’áak’ , tumen le lu’um je’elo’ jach ku paatchajal u nalilo’ob.

Tu meentajo’ob u kúuchil u yantalo’ob, tu’ux tu ch’akajo’ob nukuch che’ob, tu páaktaj u xíiwilo’ob, ka kajlajo’obi’.

Juntúul le koolna’alo’ u k’aaba’e’ XBatlis Chan, táan u máan te’ k’áaxo’ ka tu yilaje’ tu muulut ix p’olo’ob, ti’ ku jóok’olo’ob tu jobonil che’, ka tu yilaje’ yaan u kaabil, ka tu ch’a’aj. Yéetel u lokokile’ tu meentaj juntúul chan peek’ láak’intik yéetel u yéet koolnáalilo’ob k’áax.

Juntéenakil túun bine’ tu xotaj u k’ab táan u kool le máax pat e chan peek’o’, ka tu cha’aj junch’áaj u k’i’ik’elo’ ka tu ch’ajaj tu chi’ le lokok peek’o’. Ka tu yilaje’ tu luk’aj. Tu láak’ k’iine’ leti’ tu yóoltaj u xot u k’ab utial ka u ch’a’aj uláak’ junch’áaj u k’i’ik’el u ch’aj tu chi’ le ba’alche’o’. Ka tu yilaje’ tu luk’aj tu ka’atéen ka ch’aj tu chi’. Bey túuno’ sáansamale’ ku ts’áajik áak’ab ti’ le peek’o’. Ku yaajal u xot u k’ab tu yóolal uti’al u tséentik le peek’o’.

Le peek’o ka jo’op’ u nojochtal, beeyxan jo’op’ u jóok’ol yéetel áak’ab. Beeyxan jo’op’ u chi’ibal. Le ka sáasjij jump’éel k’iine’ ti yaan juntúl kéej joolnal u kíinsmaj, tu taasaj u jaant u yuumil. Beyo’ sáansamal u kíinsik juntúul kéej u jaant u yuumil. Le kan sáasake’ ti’ yaan joolnaje’, kimen.

Le peek’o’ xi’ik u bin u nojochtal, sáansamal u jaantik juntúul kéej. Ku ts’o’okole’ ku kíinsik juntúul u taas ti’ u yuumili’ uti’al u jaant yéetel u yéet koolnáalilo’ob.

Le ka sáasachaj jump’éel k’iine’, juntúul kéej u kíinsmaj ti’ yaan joolnaje’, chéen ba’ale’ juntúul koolnáal mina’an. Beey bin túun yúuchul sáansamalo’.

Le yuumilo’ ka jo’op’ u ch’úuktik, ka bin tu yilaje’ u taasik le kéej u kíinsmajo’, ku ts’o’okole’ ku kíinsik bin juntúul koolnáal u jaantej. Tumen bin jo’op’ u ch’ejik le k’éejo’obo’ ka bin tu ya’alaj le u yuumil le peek’ ti’ u yéet baatsilo’obo’:

–Ko’ox púuts’ul, wáaj ma’e’ je’el k láaj jaantale’exe’.

Le ka tu yilajo’ob ts’o’ok u jóok’ol lokok peek’ u chuk kéeje’, ka tu ch’a’aj u beel u kaajalo’ob. Táan u bin u yáalkabo’obe’ tu púuts’ulo’ob ti’ Lokok peek’, chéen ka tu yu’ubajo’obe’ manak’ u taal u chi’ibal, beeyxan u taal u náats’al. Chéen bin  ka tu yu’ubajo’obe’ ts’o’ok u náats’al u taal u chi’ibal, táan u ya’alik:

–Páak’tene’exi’. XBatlis Chan in maamaj. Xbatlis Chan in taataj. Ma’ wáakabe’ex. Ba’axten ku yáalkab Xbatlis Chan ti’ u k’i’ik’el . Ma’ wáaj leti’ ts’áajten u k’i’ik’el sáansamal áak’abi’. Ma’ wáaj tin nooj óol  yéetel tin xiich’el ku yáalkab u k’i’ik’eli’. XBatlis Chan páak’teni’. Ma’ a wáalkab ti’ a k’i’ik’el. XBatlis Chan in mamaj. XBatlis Chan in taataj. XBatlis, páak’teni’. Teech in taataj, teech in maamaj.

Je’el túun bin ku jo’op’ol u kikilaankil XBatlis yéetel saajakilo’.

Chéen bin táan u bin yáalkabo’obe’ ka tu yilajo’ob juntúul labante’ nuxi’ te’ bejo’. Ka bin a’alab ti’ tumen XBatlis:

–Ay, taat, ko’ox áalkab t éetel, tumen táan u taal u chuukil k paach tumen ba’abal.

Ka bin tu núuktaj le salan nuxi’ ti’ XBatlise’ yéetel p’uja’anil k’eeyaj:

–U meejen kisin, ba’axten ka wáalkab ti’ a wéet kisinilo’: ma’ wáaj teech ta ts’áaj a k’ab ti’i’. Be’ele’ táan a wáalkab ti’.

Wáaj ma’ xiibech a waktáant a k’aasile’ kunkíintabáaj ti’ k’aak’as ts’íibalalo’ob. Wa’alen ka a wil bix kin in chukik a wéet kisinilo’. Ma’ ch’a’ajik saajakil, ta wóok’lale’ jaanta’ab a wéet koolnáalilo’ob.

Chi’ichnak le nuxi’ tu yóok’lal ba’ax tu meentaj XBatlis Chano’. Ka tu jóojokpaytaj bolomp’éel u ts’o’otsel u pool, ka tu jíiltaj, ka tu meentaj jumpéel léech yéetel.

Ku ts’o’okole’ ka tu jóokpaytaj uláak’ junkúul u ts’o’otsel u poole’ ka tu ch’íikpaytaj lu’um. Le u tso’tsel u pool le nuxibo’ junkúul chi’ichi’ibej suunajik. Ka tu k’axaj le léeche’ tu chuuno’. Le ka tíip’ yáalkab Lokok peek’e’ taakanak u pol ti’ le léeche’. Léechpaja’an p’áatik. Lete bin le u ts’o’tsel u pool le nuxibe’ jach chich, Xchi’ichi’ibeje’ ma’ tu jáan jóokol.
Bey túuno’ le ka ts’o’ok u chukik le nuxi’ le Lokok peek’o’ ka tu ya’alaj ti XBatlis Chan:

–Wach’ le peek’o’, xeen a k’al Múulitk’áak’. Ma’ a ch’a’ajik saajakil.

XBatlis tu wach’aj le peek’o’ ka tu bisaj. Le ka k’uch yéetel Multilkáak’e’ le múulo’ je’epajij, ka ook XBatlis yéetel le Lokok peek’e’, le múulo’ tu k’alajubáaj tu ka’atéen, ti’ páato’ob beyo’. Tak walkila’ Lokok peek’ yéetel XBatlis Chan ti yano’ob u bo’ot u si’ipilo’ob ichil u chokolil le múulo’.
Tak be’ele’ le máax ts’onik kéej te’elo’, kex ka u kíinse’ ma’ tu kaxtik. Lokok peek’ bin jaantik.
Wáaj a k’áat ts’on kéej te’elo’, yaan a ts’áajik lokok tu yóol a ts’oon.
Je’ex úuch tak be’ele’, je’el u jaanta’al máak tumen u kisinile’. Letéene’ k’abéet u kanáantikubáaj máak.