Juntúul ko’olel jach ki’ichpam Ix Malberta Bóoch’. «Ix jats’xiib» pata’anil u k’aaba’ ich kaaj le ix ki’ichpam ch’úupala’, tumen máak ku náats’al tu yiknale’, máak ku jats’iik.
Ix Malberta Bóoch’ ya’ala’al ti’, tumen je’el ba’ax k’iin ka a wile’, je’el tu’ux ka a wile’, u kuchmaj u bóoch’ ku taal.
Óotsil ix Malberta. Tu paalile’ p’atbil beeta’abik tumen u na’, bey túuno’ chéen u yuum líik’sej. Bin tu beetaj u na’, ba’ale’ yaan ba’ax óolal: binij tumen che’ kisin yíicham. Ba’ale’ ix Malberta chan ch’úupal muk’yajt xan, tumen ix ma’ na’il líik’ik.
Ix Malberta túune’ nojochchaj je’el bix u yuume’: jaasts’ yoojel u beetej. Xiib ku náats’al ti’e’, xiib ku jats’ik.
U yéet chúupalilo’obe’ ku ya’aliko’ob ti’ ix Malberta beya’:
–Ba’axten ma’ ta k’exik ba’ax a woojel.
Káan u yu’ub le t’aana’, ix Malberta ku líik’il tu’ux kulukbal, ma’ u núukik mixba’al. Chéen ku ch’a’ik u bóoche’ ku ch’aik u bejil yotoch.
Máan tu beetaj kíino’ob, máan tu beetaj ja’abob. Ix Malbertae’ kajakbal láayli’ yéetel u yuume’. Walkila’ mixmáak ku náats’al ti’, mixmáak t’anik. Náach ku máan xiibo’ob ti’.
Chéen jump’éel k’iine’ téek taal tu pool le tuukula’: «Máax kan láak’intiken káan ch’ija’anchajken».
Chéen jumpéel k’iin túune’ tu molaj u nook’e’ ka bin káajal táanxel tu’ux, tu juunal.


José Natividad Ic Xec
José Natividad Ic Xec es profesor de lengua y literatura maya, y director de elchilambalam.com y mayapolitikon.com
EL CHILAM BALAM